ირანის ისლამური რესპუბლიკის ყოფილი პრეზიდენტის ალი აქბარ ჰაშემი რაფსანჯანის გარდაცვალების გამო ქვეყანაში 3-დღიანი გლოვა გამოცხადდა. სამშაბათი, რაფსანჯანის დასაფლავების დღე, მთავრობამ უქმედ გამოაცხადა. ყოფილ პრეზიდენტს თეირანში დაკრძალავენ.

ირანის სულიერმა ლიდერმა აიათოლაჰ ალი ხამენეიმ, მათ შორის განსხვავებულობის მიუხედავად, განაცხადა, რომ რაფსანჯანის გარდაცვალება „მძიმე“ დანაკარგია.

„რევოლუციის, პოლიტიკის გიგანტური კაცის სული, მოთმინების და სიძლიერის სიმბოლო, ცაში ამაღლდა“, - ასე გამოეხმაურა რაფსანჯანის სიკვდილს ირანის პრეზიდენტი ჰასან რუჰანი „თვითერზე“.

ირანის ყოფილი პრეზიდენტი ალი აქბარ ჰაშემი რაფსანჯანი, 1980-იანი წლების შემდეგ ქვეყნის პოლიტიკაში წამყვანი პოლიტიკური ფიგურა, 82 წლის ასაკში გულის შეტევით, კვირას, 8 იანვარს, საავადმყოფოში გადაყვანის შემდეგ გარდაიცვალა.

(რაფსანჯანის მგლოვიარე ქალიშვილი ფატემეჰი და ვაჟი მაჰდი, მამის, ირანის ყოფილი პრეზიდენტის კუბოსთან. AP-ის ფოტო)

იგი პრეზიდენტად 1987 წლიდან 1997 წლამდე მსახურობდა და 2005 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებში კიდევ ერთხელ კენჭისყრის დროს მაჰმუდ აჰმადინეჯადთან დამარცხდა.

მიუხედავად იმისა, რომ რაფსანჯანი რელიგიური ისტებლიშმენტის ნაწილი იყო, იგი „პრაგმატიკოს კონსერვატორად“ მიიჩნეოდა, რომელიც დასავლეთთან კავშირების გაუმჯობესებისთვის ღია იყო.

მისი ბოლო როლი მიზანშეწონილობის საბჭოში ხელმძღვანელის თანამდებობა იყო. აღნიშნული საბჭო ცდილობს საკამათო საკითხების მოგვარებას პარლამენტსა და სამეურვეო საბჭოს შორის, მაგრამ მისი ძალაუფლება ახლა შემცირებულია.

ეს იყო 12-წევრიანი საბჭო, დომინანტი ძალა ირანში, რომელიც განმარტავს კონსტიტუციას, რომელმაც დისკვალიფიკაცია მოახდინა რაფსანჯანის მას შემდეგ, რაც იგი 2013 წლის საპრეზიდენტო მარათონში ჩაერთო, როგორც რეფორმატორი კანდიდატი.

რაფსანჯანიმ აღნიშნული ნაბიჯი გამოაცხადა, როგორც „უმეცარი“, განაცხადა რა: „მე არ ვფიქრობ, რომ ქვეყანა შეიძლებოდა მართული ყოფილიყო უარესად“.

მან შემდეგ მხარი დაუჭირა გამარჯვებულ კანდიდატს, ჰასან რუჰანის, რომელიც გამოვიდა სლოგანით „ზომიერება და წინდახედულობა“ და რომელმაც ულტრა-მემარჯვენე ძალებში ეჭვები გააჩინა.

როგორც ბრიტანული „გარდიანი“ წერს, რაფსანჯანი ირანის 1979 წლის ისლამური რევოლუციის დამფუძნებელი წევრი და 1980-იანი და 1990-იანი წლების დიდ პერიოდში ახლანდელი სულიერი ლიდერის, აიათოლაჰ ალი ხამენეის ახლო ნდობით აღჭურვილი პირი იყო. მაგრამ მოგვიანებით მისი პოლიტიკური ერთგულება რეფორმატორებისკენ გადაიხარა, განსაკუთრებით კი მას მერე, რაც 2009 წლის საკამათო საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ მასსა და ხამენეის შორის ბზარი გაიზარდა.